Happy होली

Happy होली राम्रोसंग मनाउ है । आफ्नो मजाका लागि अरुलाई घात नगरौ ।शुभकामना नया रंग थपोस तपाइको जीवनमा....................

आर्मीले चुम्यो भलिबल उपाधी

आर्मीले चुम्यो भलिबल उपाधी
लक्ष्मण पोखरेल
बुटवल, फागुन १५ । बुटवलमा सञ्चालित वेष्टर्न कप राष्ट्रिय भलिबल प्रतियोगिताको उपाधि त्रिभुवन आर्मी क्लबले चुमेको छ । हजारौं दर्शकहरुको माझमा शनिबार भएको खेलमा नेपाल प्रहरीलाई हराउ“दै आर्मीले उपाधि हात पारेको हो ।लामो समयदेखि प्रहरीले कब्जा जमाउ“दै आएको भलिबल खेल बुटवलको खेलस“गै आर्मीको हातमा पुगेको छ । उत्कृष्ट टिम मानिएको प्रहरीले फाइनल खेलमा खराब प्रदर्शन गरेको थियो । फाइनल खेलमा आर्मीले प्रहरीलाई ३—० को सोझो सेटले हराएको छ । प्रहरीलाई १७—२५, १४—२५ र २२—२५ को अन्तरले आर्मीले हराएको थियो । प्रहरीले खेल अवधिभर एक पटक मात्र अग्रता कायम गर्न सफल भयो । जित स“गै आर्मीले वेष्टर्न कप सहित ५० हजार हात पारेको छ । त्यस्तै प्रहरीले दोस्रो पुरस्कार ३० हजार पाएको छ । त्यसअघि भएको तेस्रो स्थानको खेलमा पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र विजयी भएको छ । सशस्त्र प्रहरीलाई ३—० को सोझो सेटले हराउ“दै पश्चिमाञ्चल विजयी बनेको हो । पश्चिमाञ्चलले सशस्त्रका विरुद्धमा अन्तरको सेट तयार पारेको थियो । तेस्रो स्थानस“गै पश्चिमाञ्चलले २० हजार रुपैया“ हात पारेको छ । नेपाल आर्मी र नेपाल प्रहरीबाट पराजित भई सशस्त्र र पश्चिमाञ्चल तेस्रो स्थानका लागि भिडेका थिए ।विजयी टिम नेपाल आर्मीले पहिलो खेलमा सशस्त्र प्रहरी, सुदूर पश्चिमाञ्चल, मध्यमाञ्चल र पश्चिमाञ्चललाई पछि पार्दै फाइनलका लागि मैदानमा पुगेको थियो । त्यस्तै प्रहरीले मध्यपश्चिमाञ्चल, पूर्वाञ्चल, पश्चिमाञ्चल र सशस्त्र प्रहरीलाई हराउ“दै फाइनलमा प्रवेश पाएको थियो ।शनिबारको फाइनल खेलमा नेपाल आर्मीले उत्कृष्ट खेल प्रदर्शन गरेको थियो । दर्शकहरुको उत्कृष्ट समर्थन स“गै सेनाका दिपक खड्काले कसिलो प्रहार शनिबारको खेलमा गरेका थिए । सेनाकै कुमार रानाको उत्कृष्ट खेलले सेनालाई विजयी बनाउन सफल बनाएको थियो । उता, प्रहरीका उत्कृष्ट सटर इम रानाले आर्मीलाई कसिलो प्रहार देखाउन सकेनन् ।गत मंगलबारदेखि भएको प्रतियोगिताको उत्कृष्ट खेलाडी नेपाली सेनामा दिपबहादुर खड्का भएका छन् । त्यस्तै सेन्टर तर्फ सेनाकै कुमार राना र वेष्ट इस्पाइटर प्रहरीकाइम राना भएका छन् ।प्रतियोगितामा पा“च विकास क्षेत्र तथा तीन विभागीय टिमस“गै ८ वटा टिमको सहभागिता रहेको थियो । यसैबीच विजयी टिमलाई शनिबारै कप तथा नगद पुरस्कार प्रदान गरिएको छ । स्थानीय विकास अधिकारी ताराबहादुर कार्की तथा मेला संयोजक टंकप्रसाद पोखरेलले संयुक्त रुपमा प्रदान गर्नुभयो ।मेलामा शनिबार अहिले सम्मकै सबैभन्दा बढी दर्शकको सहभागिता रहेको थियो । व्यवस्थापन फितलो भएपछि प्रहरीलाई भिड थाम्न हम्य हम्य परेको थियो । फाइनल खेल सकिए लगत्तै मैदानमै ढुंगा हानाहान समेत भएको छ । हानाहानका एक महिला सहित दुईजना घाइते भएका थिए ।

प्रेमपत्र

प्रिय सुधा,
मुटुभरिको माया तिमीलाई ।
तिमी कहा“ छ्यौ, थाहा छैन । तर फेरि उही पुरानो यात्रालाई सम्झदै निकै लामो समयपछि तिम्रो लागि एउटा प्रेमपत्र कोरेको छु । प्लिज, एक पटक पढ ल । हुन त तिमीबाट तिरस्कृत भइसकेको मान्छे तर पनि सम्झने प्रयास गरेको छु । यसमा मेरो केही दोष थिएन । तर के गर्नु जबर्जस्ती गल्ती स्वीकार गर्न तिमीले बाध्य बनायौं । समाजमा रहेको कालो बादललाई चिरेर अगाडि बढ्नका लागि नै तिमीस“ग मैले प्रेम गरेको थिए“ । त्यो मेरो नै गल्ती थियो । के गर्नु होचो भएर अग्लो बस्तु टिप्ने प्रयास गर्नु निरर्थक भएजस्तै म पनि तिम्रै कारणले निरर्थक भए“ । एउटा भ¥याड्डका रूपमा तिमीलाई जीवन सुम्पी चढेको म आखिर लडेर शिथिल हुन पुगें ।हुन त तिम्रो यसमा के नै दोष थियो । केवल तिमीलाई जन्म दिने समाजले कालो धब्बा बोकेको थियो । खै आ“खाले देख्न सकेन । म पनि त मान्छे थिए“ । प्रेम गर्न जानेकै थिए“ । तर मैले मात्रै सोंचेर नहु“दो रहेछ, यो त एउटा भ्रम पो रैछ । तर, डर नमान काली, म आज यसै प्रेमपत्रमार्फत् तिम्रो र मेरो सम्बन्धको नया“ बाटो खोज्दै छु ।आखिर प्रकृतिले हामीलाई मानवकै रूपमा जन्म दिएकै हुन् नि हैन र ? सोंच त एक पटक तिम्रो समाज र मेरो समाज एउटै होइन । किन फेरि तिमीमा ठूलो भन्ने घमण्ड पलायो कुन्नी । तिमी जस्ता सचेत मान्छेको दिमागमा त कुसंस्कार घुसेको छ भने अरूलाई मैले के भन्नै छ र ?थाहा छ, आज ‘भ्यालेन्टाइन डे’ हो नि । तिमीलाई तीन वर्ष अगाडि मैले यसै दिन प्रेम प्रस्ताव राखेको थिए“ र तिमीले स्वीकार पनि गरेकी थियौं । आखिर हाम्रो चोखो प्रेमलाई कसैले बालुवाको घर सरी बगाइदियो । हुन त अरूलाई दोष निु त बेकार हो । खम्बा बलियो नबनाएपछि हावाले पनि राम्रो सुन्दर घरलाई भत्काइदिन सक्छ । त्यस्तै रूप हाम्रो प्रेममा भएको छ । माया त लिन जान्नुपर्छ । मैले तिमीलाई त्यति धेरै माया गरेको थिए । तर तिमीले लिन सकिनछौं । हुन त तिमीले मलाई नै अझै दोष थाप्दै नै हिड्छौं रे । केही छैन अरूको खुसीमा पनि म त हा“सेर नै हिडेको छ । चोरलाई चोर भन्नैपर्छ भन्ने छैन, साधुलाई चोर भनेर पनि केही हु“दैन । त्यस्तै कथा तिमीले बोकेर हिडेकी छौं ।आउ“छ, अवश्य आउ“छ, तिम्रो दिमागमा एक पटक चेत । अनि तड्पिन्छौं यही तिरस्कार गरेको मायालाई सम्झेर । मलाई विश्वास छ, तिम्रा पाइलाहरू कुनै दिन म तिरै लम्किनेछन् ।यो प्रेमपत्र केवल तिमीलाई तितो यथार्थ सुनाउनकै लागि लेख्ने प्रयास गरेको छु । त्यति सस्ता आसु मेरा नभएपनि सम्झनु यसमा आ“सुले धक्का मारेको छ । तिमीले छोडेर जानुमा मलाई कुनै चिन्ता छैन । मलाई त मात्र एउटा चिन्ता छ, तिम्रो दिमागमा कहिले चेत आउला ।समाजमा बाहिरी खोल बेरेर बुद्धिमान छु भन्नेहरूको अनुहार सम्झदै छु आज । धिक्कार छ उनीहरूले यो सुन्दर प्रकृतिमा जीवन जिउन । यहा“ त केवल माया, सद्भाव, सत्य मात्रै टिकाउ हुन्छ । झुटको खेती गरेर इज्जत वृद्धि गर्न खोज्नेहरूले अब कल्पना गर्नु बेकार छ । तिमीलाई लाग्यो होला किन यस्ता शब्दहरू लेखेको छ भनेर । केवल तिम्रा लागि मात्रै यी शब्द कोरेको हु“ । शिक्षा लिएर ठूलो घमण्ड देखाउने पशुतुल्य पापी मायाका रूपमा तिमीलाई पत्रद्वारा गाली गर्दैछु ।हुन त, मलाई थाहा छैन, तिमी कहा“ छौं । मलाई यति मात्रै थाहा छ कि तिमी चेतना अझै पलाउन सकेको छ । तिमीलाई लाग्छ होला, नौनी घ्यूको रोटी बनाएर खान सक्छु भन्ने । तर म तिम्रै प्रेममा बा“चिरहेको यात्री भए पनि तिम्रो इच्छा कहिल्यै पूरा हु“दैन भन्नेमा विश्वस्त छु ।चन्द्रमालाई मात्रै होइन तिमीले सक्छौं भने मध्यरातमा सिरूको पातमा पर्ने शीतलाई माया गरी जून घामको झुल्को स“गै जमिनमा लछारिन पुग्छ र आफ्नो अस्तित्व गुमाउ“छ । हरेक दिन रातमा आउने चन्द्रमाको खेलमा धेरै लागेका हुन्छन् । मानिस भएपछि बेग्लै रूप भएर निस्कन सक्नुपर्छ ।यदि तिमी त्यसै गरेर बाहिर आउन चाहन्छौं भने बदल तिम्रा रूपहरू, अनि परिवर्तन गर तिम्रा बोलीहरू, लवजहरू । यतिकै रोक घमण्डका ती पाइलाहरू । तिमीले त देखेको हौला नि सडकमा हिड्ने खाते बच्चाहरूको हालत कस्तो हुन्छ भनेर । सक्छौं भने माया गर ती फोहोर हातहरूलाई जुन हातले कुनै प्रणालीलाई निश्वार्थ बचाएको छ, कुनै प्राणीको भलो चिताएको छ । यदि खातेहरूलाई माया दिन सक्छ्यौ भने म तिम्रो साथमा रहिरहनेछु तिम्रो हातमाथि हात राख्नका लागि ।तिमीलाई थाहा छ, मलाई समाजको कुसंस्कारको कालो धब्बा, तिरस्कार, बन्धन, घमण्ड, झुटको खेती मन पर्दैन भनेर । सानो छ“दा एउटै चम्चाले जाउलो खाएका हामीहरू आखिर किन यति टाढा हुन पुग्यौं । म केवल तिमीलाई दोष दिन चाहन्न सुधा । दोष मेरो पनि थियो । तिमीलाई सही बाटोमा ल्याउन कुनै पहल गरिन“ । ठिकै छ, यो जीवन कति लामो छ भन्ने थाहा छैन, तैपनि खुसी रहनुपर्छ भन्ने मेरो तीब्र इच्छा छ ।आज ‘भ्यालेन्टाइन डे’ । तिमीलाई यसै प्रेमपत्र मार्फत् फेरि प्रेम प्रस्ताव राख्न चाहन्छु । किनकी तिमी केही सुधारिएर मेरो अपेक्षा अनुरूप भएर आउनेछौं र अरूलाई पनि नया“ बाटोमा ल्याउन पहल गर्नेछौं । अन्त्यमा तिमीले सधै खुसी जीवन जीउनु ‘भ्यालेन्टाइन डे’ को शुभमाना ..............................।बिरानो गा“उबाट तिम्रो प्रिय लक्ष्मण ।

पानी परेपछि कृषक उत्साहित

हिउदे वालीलाई राहत
लक्ष्मण पोखरेल
बुटवल ,माघ २६ । लामो समयपछि वर्षा भएपछि हिउदे वाली लगाएका कृषकहरु उत्साहित भएका छन् । बर्षाले हिउ“दे वालीलाई केही राहत मिल्ने भएको छ । खेतभरी ग“हुवाली लगाएका रुपन्देहीका कृषकहरु वर्षा भएपछि झन् उत्साहित छन् । निर्माण कार्य चलिरहेका स्रोह छतिस र चार तपाहा नहरबाट पानी नजा“दा निराश भएका कृषकहरु बर्षा भएपछि खुसी भएका हुन् । रुपन्देहीको अधिकांश भाग सिञ्चित गर्ने सोह्र छतिस र चार तपाहा नहर निर्माण तथा मर्मत भइरहेका कारण गत कार्तिक महिनादेखि नहरमा पानी बन्द भएको छ । ‘कूलापानी समितिले ग“हु नलगाउन भन्दा भन्दै पनि लगाएका थियौ, धन्न आकाशबाट पानी आयो ।’ मोतिपुर –३ का कृषक मुक्तिराम गौतमले खुसी हु“दै भन्छन् — ‘अब त यति पानीले ग“हुलाई राम्रो हुन्छ ।’ ग“हु उम्रेको २१ देखि २५ दिन भित्रमा पानी लगाउनु पर्ने हुन्छ । कृषकले ढिलै भएपनि आकाशको पानीबाट केही ग“हुवाली भित्र्याउने संकेत देखिएको छ । रुपन्देहीको ३२ हजार हेक्टर जमिनमा ग“हुवाली हु“दै आएको छ । त्यसमध्ये अहिले रुपन्देहीका दुई नहरमा पानी सञ्चालन नहु“दा झण्डै ३० प्रतिशत जमिनमा ग“हुवाली कृषकले लगाएका छैनन् । रुपन्देहीमा प्रतिहेक्टर २ दशमलव २५ प्रतिशत मेट्रिकटन ग“हु उत्पादन हुने गरेको कृषि कार्यालयले तथ्याड्ढमा उल्लेख छ ।आकाशबाट बर्षा भए पनि यसले नै राम्रो उत्पादन नहुने कृषकहरु नै बताउ“छन् । ग“हुका लागि आवश्यक पर्ने समयमा पानी नभएपछि उत्पादनमाा केही ह्रास आउने उनीहरुको भनाई छ । ‘यति पानीले नै राम्रो उत्पादन हुन सक्दैन ।’ कृषक विनोद मरासिनी भन्छन् — ‘यहि पानी केही समय अघि परेको भए राम्रो हुन्थ्यो ।’ तर उनले यसले पनि हिउ“दे बालीलाई राम्रो राहत दिने बताउ“छन् । सिचाईका अभावका कारण तोरी, ग“हु लगायत अन्य तरकारी बालीहरु समेत प्रभावित बनेका छन् । समयमा सिचाई नपाउ“दा बालीहरुमा विभिन्न रोगहरु देखापर्ने कृषि विज्ञहरु बताउ“छन् । ग“हु तथा तोरीमा लाइ, डढुवा, पोके जस्ता रोगहरु देखा पर्ने कृषि कार्यालय भैरहवाका अघिकृत भीमनाथ शर्मा बताउ“छन् । उनका अनुसार ग“हुवालीलाई उम्रेको २५ दिनभित्र र बीचमा दूई पटक सम्म सिचाई दिनुपर्छ । जलवायुु परिवर्तनले पारेको असरका कारण कृषकहरु मारमा पर्दै आएका छन् । गत असोज महिनाको अन्त्यसम्म पनि पानी परेकाले गुह“वाली केही राम्रो हुन सक्ने आशा भने कृषकमा रहेको छ । माघको अन्तिम समयमा परेको पानीले ग“हु, तोरी मात्र नभएर अन्य नगदे तरकारीजन्य वालीहरुलाई समेत प्रत्यक्ष्ँ फाइदा पु¥याउने कृषकहरु बताउ“छन् ।चार तपाहा तथा सोह्र छतिस नहरबाट पुस महिनामा केही समय गु“हवालीका लागि पानी छोड्ने बताइए पनि निर्माणमा अवरोध पुग्ने भन्दै छोडिएको थिएन । निर्माणधीन चार तपाहा सिचाई योजनाबाट बुटवल नगरपालिकको केही भाग, सेमलार, खड्वाबनगाई, मोतिपुर, फर्साटिकर, अमूवा लगायतका गाविसमा सिचाई सुविधा पुग्ने गर्दछ भने सोह्र छतिस सिचाई नहरबाट बुटवल नगरपालिका सहित शंकरनगर, आनन्दवन, टिकुलीगढ, करहिया, मक्रहर, गंगोलिया लगायतका क्षेत्रमा सिचाइ हुने गर्दछ । नहर निर्माण कार्य नलिरहेकाले ती नहरबाट पानी पुग्ने स्थानमा यस बर्ष झण्डै १० हजार ग“हु उत्पादन हुने छैन । आकाशे पानीको आशमा वाली लगाएका कृषकले भने केही उत्पादन भित्र्याउने सक्ने संकेत देखिएको छ । सिचाई योजनाहरुले निर्माण कार्य अगावै ग“हुवाली नलगाउन कृषकलाई आग्रह गरेका थिए । आगामि जेठ महिनासम्म नहरहरु सुख्खानै हुने छन् ।

मुक्तिनाथ घाममा नमूना मन्दिर बन्दै

नेपालकै अग्लो शिव ज्योतिलिड्ड
२ करोडको लागतमा सत्सड्ड भवन
लक्ष्मण पोखरेल

बुटवल, माघ २५ । बुटवल – १४, नया“गाउ“ स्थित मुक्तिनाथ घाममा लुम्बिनी अञ्चलकै नमुनाको रुपमा मुक्तिनाथ बाबाको मन्दिर बन्दैछ । कलात्मक नमुना मन्दिर झण्डै ८० लाखको लागतमा बन्न लागेको हो । ‘भगवानका लागि दान गरे आत्म सन्तुष्टि मिल्छ’ भन्दै बुटवल –११, मिलनचोक निवासी धनकुमारी श्रेष्ठ ‘पुर्कोट्नी’ लगायत श्रेष्ठ परिवारले मन्दिर बनाउन सहयोग गरेका हुन् । काठमाडांैमा यस्ता किसिमका मन्दिरहरु भएपनि चार ढोका भएको कलात्मक मन्दिर यस क्ष्ँेत्रमै पहिलो हो । विष्णुका विभिन्न ५२ वटा टु“डाल कुदिएको, तामाको छाना तथा पितलको गजुरमा सुनको लेप लगाउने योजना रहेको मन्दिर भक्तपूरका कालिगढहरुले निर्माण गरिरह्का छन् । यो मन्दिरको ढोका काठमाडौको मछिन्द्रनाथ मन्दिरको ढोकास“ग मिल्दो रहेको छ ।‘मछिन्द्रानाथको ढोकास“गै मिल्दो चारवटा कुदिएको ढोका राखेका छौ,’ मन्दिरको निर्देशन गरिरहेका निर्देशक डा. कर्णबहादुर श्रेष्ठले भने ‘भक्तपुरका कालिगढ र भक्तपूरकै इट्टा तथा कुदिएका भगवानका टु“डालहरु सुरहरुमा हुनेछन् ।’ उनी दान गर्ने क्ष्ँेष्ठ परिवार मध्येका एक हुन् । १५ लाखदान गरेर मन्दिर निर्माण गर्न शुरु गरेको श्रेष्ठ परिवारले मन्दिर निर्मँणको सबै लागत खर्च बेहोर्ने छन् । सो स्थानमा बन्ने विभिन्न मन्दिरको तुलनामा यो मन्दिर सबैभन्दा महगो र आकर्षक बन्ने छ । ‘आत्म सन्तुष्टी र वैकुण्ठ बासको प्राथना गर्देै मन्दिर बनाउन लागेका हौ’ दानविर डा.श्रेष्ठले भने । तीनवर्ष अधिदेखि निर्माण शुरु गरिएको मुक्तिनाथ घाम धार्मिक स्थलका रुपमा विकासित हु“दै गएको छ । मुस्ताड्डमा रहेको मुक्तिनाथ मन्दिरबाट जल ल्याई बुटवल–१४, नया“गाउ“मा हेलिकप्टरबाट सेचन गराई स्थान पवित्र पारी मन्दिर निर्माण शुरु गरिएको थियो । गुरुयोजना निर्माण गरी विस्तार गरिन लागिएको सो स्थानमा विभिन्न मन्दिर, सत्सड्ड हल निर्माण गरिदै छ ।नेपालकै सबैभन्दा अग्लो २७ फिटको शिव ज्योर्तिलिड्ड पनि मुक्तिनाथ घाममा निर्माण हु“दैछ । ज्योतिलिड्ड निर्माण लागत दानबिर मेग बहादुर सापकोटाले प्रदान गर्ने छन् । त्यस्तै ४ लाखको लागतमा दीप मन्दिर निर्माण पनि भइरहेको छ । मन्दिरहरु निर्मँणका लागि विभिन्न दानविरहरुले दान गरिरहेको मुक्तिनाथ विकास ट्रष्टका अध्यक्ष्ँ डिल्लीप्रसाद आचार्यले बताए । धाममा यज्ञशाला निर्माणका लागि टेकबहादुर बुढाथोकीले झण्डै साढे २ लाख प्रदान गरेका छन् । अखण्ड धान्याञ्चल निर्माणका लागि लालबहादुर क्षेत्रीले १ लाख प्रदान गरेको ट्रष्टको भनाई छ । त्यस्तै धाममा निर्माण भएका १ सय ८ धारा निर्माणका लागि देविप्रसाद सापकोटाले ७ लाख ७७ हजार रुपैया“दान गरेका छन् । मुक्तिनाथ मुस्ताड्डको झझल्को यहि नै गराउने उद्देश्य सहित विभिन्न मन्दिरहरु निर्माण गरिएका हुन । धाममा गणेश, हनुमानको मन्दिर लगायत विभिन्न मुर्तिहरु निर्माणधिन रहेका छन् ।विभिन्न प्रयोजनका लागि २ करोडको लागतमा ४ तलाको सत्संग भवन समेत निर्माणाधिन रहेको छ । ‘ग्राउण्ड फ्लोर निर्माण सकियो, अब दुई बर्ष भित्र सबेै पुरा गर्छाै’ ट्रष्टका अध्यक्ष्ँ आचार्यले भने । चार तले भवनामा प्रवचन, मेडिटेसन हल, सचिवालय, सन्तहरुको निवास, तिर्थयात्रीको निवास, जेष्ट नागरिक उपचार कक्ष्ँ, आवास , महिला स्वास्थ्य चेकजाच कक्ष्ँ आदि रहने छन् । हरेक वर्ष गरिने महायज्ञबाट भवन निर्माणको लागत पु¥याउने ट्रष्टको भनाई छ ।ट्रष्टले धार्मिक क्ष्ँेत्रको रुपमा स्थापना गर्न २०६४ सालमा पहिलो महायज्ञ गरेको थियो । नेपालकै नमूनाको रुपमा निर्माण गरी मुक्तिनाथको भ्रमण यसै स्थानबाट गराइने लक्ष्य रहेको ट्रष्टका संरक्ष्ँक लोकानन्द स्वामीले बताए ।मुस्ताड्डको मुक्तिनाथ जान नसक्ने असक्तहरुलाई नया“गाउ“मा मन्दिर निर्माण भएपछि ठूलो राहत मिल्ने अपेक्ष्ाँ गरिएको छ । धार्मिक स्थलहरु विस्थापित हु“दै गएको अवस्थामा नया“गाउ“मा खोतियोग्य जमिनलाई मासेर धार्मिक स्थल निर्माण गरिएको छ ।धामको विकास गर्नका लागि रिड्डरोड तथा मुक्तिघाट आदि निर्माण गरी अझ आर्कषण बनाउने गुरुयोजना अगाडि सारिएको छ । सो स्थानमा रहेका आमा समूह, युवा क्लवहरुले प्रत्यक्ष्ँ सहयोग पु¥याएको ट्रष्टको भनाइ छ ।

एकैदिन वर्षभरिकै धेरै विवाह

लबारीमा मात्रै ३७ विवाह मण्डप
होटल क्याट्रिड्डलाई भ्याइ नभ्याइ
एक दिनमै दुइसय बस विवाहमा
लक्ष्मण पोखरेल
बुटवल ,माघ २४ । महिनाभरमै एकदिनमात्र शुभ लगन परेकाले आइतबार एकैदिन वर्षभरिकै धेरै विवाह भएका छन् । माध २४ गतेको दिनलाई विवाह कार्यका लागि अत्ति उत्तम र शुभ रहेको ज्योतिषहरुले ठहराएपछि एकैदिन धेरै विवाह भएका छन् । पुस महिनामा विवाह नुहने र माघ महिनामा पनि एकदिन मा शुभ लगन जुटेपछि सबैतिर विवाहको चहलपहल छाएको थियो । आइतबार बुटवल र आसपासका क्ष्ँेत्रमा मात्रै २ सयभन्दा धेरै विवाह भएका छन् । विवाहका ध्वजा पतकाले सजिएका र जन्तीले भरिएर सवारीसाधन विहानैदेखि सडकभरी गुडे । बुटवलको बसपार्कबाट मात्रै आइतबार विवाहका लागि करिब २ सय भन्दा बढी बसहरु रिजर्वमा गएका छन् । साना निजी नम्बरप्लेटका सवारीसाधनको पनि सयौको संख्यामा विवाहमा प्रयोग भएका देखिन्थे । यसैक्रममा विवाहको लागि प्रयोग हुने बुटवलको मणिमुकुन्द सेन उद्यान अर्थात फुलबारीमा आइतबार एकैदिन ३७ विवाह भएका छन् । फुलवारीका सबै सेड, खुल्ला चउर सबैतिर विवाह कार्यमा जुटेकाहरुको धुइ“चो थियो ।फूलबारीमा मात्रै ३७ वटा विवाह भएका छन् । मणिमुकुन्द सेन उद्यँन पार्क (फूलवारी)मा कार्यरत कर्मचारी शुसिला न्यौपानेले विवाह, पिकनिक तथा अन्य शुभकार्यका सधै मानिसहरु आउने भएपनि फूलवारीमा आइतबार जस्तो भीड कहिल्यै नभएको बताइन् । ‘बाह् वर्षमा सबैभन्दा बढी भीड आज भएको छ ।’ संवादातालाई स“ग उनले भनिन् । ‘२०÷२५ वटा त भएका थिए तर यति धेरै चा“ही पहिलो पटक हो ।’फूलवारीमा विवाहका लागि आइतबार ३७ वटा स्टलहरु बुकिड्ड भएका थिए । फूलवारी स्थापना भएपछिकै यो सबै भन्दा बढी हो । विवाहको लगन हुने माघ महिनाको लगभग अन्तिम लगन भएर बढी भिड भएको फूलबारीका कार्यरत कर्मचारीहरु बताउ“छन् । बिवाहका लागि आएका जन्ती तथा अन्य आन्तरिक पर्यटकले फूलवारीमा आइतबार बस्ने ठाउ“सम्म सहज रुपमा पाउन सकेका थिएनन् । आइतबार मात्रै झण्डै ८ हजार मानिसहरुको फूलवारीमा घुइ“चो लागेको थियो । फूलवारीमा बिवाहका लागि काठमाडौ, नेपालगञ्ज,पोखरा, अर्घाखा“ची, पाल्पा, कपिलबस्तु लगायत रुपन्देही आसपासका जिल्लाका मानिसहरु आएका थिए । १० वटा स्टल, ३२ वटा फिल्ड र १ वटा मन्दिर रहेको फूलवारीमा अघिकांश स्थान भरिएको थियो । बिवाहस“गै आएका नौमति बाजा र ब्याण्ड बाजाले फूलबारी गुञ्जायमय भएको थियो । पार्किङका लागि स्थान अभावका कारण परिसर बाहिर सवारी राखिएका थिए । दैनिक जसो १÷२ पिकनिक तथा अन्य कार्यक्रहरु हुने फुलवारीमा विवाह महिना र चाडपर्वमा अत्याधिक भीड लाग्ने गर्दछ । गत मंसिर महिनामा एकै दिन २४ वटा सम्म विवाह फूलवारीबाट भएको काउन्टरमा कार्यरत कर्मचारी जानकी आचार्य बताउ“छिन् ।फूलवारीले विभिन्न दररेट शुल्कमा सेट तथा दुलही श्रृगार कक्ष्ँहरु उपलब्ध गराउने गर्दछ । एक विवाहको अधिकतम ३ हजार ५ सय सम्म शुल्क लिने गर्दछ, भने फूलवारीमै भाडाहरुको समेत व्यवस्था रहेको छ । प्रतिव्यक्ति १० रुपैया“ प्रवेश शूल्क लिने भएपनि विवाहमा एकमुष्ट रुपमा शुल्क लिने गरिन्छ । सेडको लागि न्यूनतमा ३ सय देखि अधिकतम १२ सय सम्म शूल्क बुझाउनु पर्छ । आइतबार फुलबारी मात्रै नभएर सिद्धबाबा, हिलपार्क, शंकरनगर वनवाटीका पुरै विवाहमा व्यस्त रहे । सडकमा पनि विवाहका गाडि अत्याधिक गुडेका थिए । सिद्धबाबामा विवाह गर्नेको खचाखचनै थियो । मन्दिरका पण्डितलाई समेत विवाह गराउन भ्याइ नभ्याइ भएको थियो ।हिलपार्क तथा शंकरनगर वनवाटीकामा पनि सधैभन्दा अत्याधिक भीड लागेको थियो । घरघरमा विवाह गराउने प्रचलन विस्तारै हट्दै गएपछि पार्क तथा मन्दिरहरु व्यस्त हु“दै गएका हुन् । अधिकांश मानिसहरुले घरभन्दा बाहिरनै विवाहहरु गर्दै अँएका छन् । ‘घर भन्दा त पार्क तथा होटलमै राम्रो हुन्छ ।’ नवदुलाह बनेका शुशिल कुव“रले भने ‘बाहिर गर्दा व्यवस्थापन गर्न पनि सजिलो सत्कार सम्मान पनि राम्रो ।’यता, बुटवलका होटल तथा क्याटरिङहरुलाई भ्याइनभ्याइ भएको थियो । एकैदिन झण्डै एक सय बढी विवाह भएपछि बुटवलका होटल तथा क्याटरिङहरु आइतबार व्यस्त रहे । एउटै होटलले तीन वटा विवाह सम्ममा क्याटरिङ सेवा पु¥याएका थिए । रविन क्याटरिङ, सापकोटा क्याटरिङ, कस्तुरी क्याटरिङ, लगायत बुटवलका अधिकाशं होटलले विवाहमा क्याटरिङ सेवा पु¥याएका थिए ।यस्तै पश्चिम नेपाल बस व्यवासायी समिति बुटवलबाट मात्रै आइतबार १ सय ५१ वटा बसहरु रिर्जभमा गएका थिए । बस व्यावसायी समिति नम्बर शाखाका इन्चार्ज कृष्ण भट्टराईका अनुसार बुटवल काउण्टरबाट मात्रै ती गाडि भाडामा गएका हुन । बुटवल शाखा अलवा अन्य स्थानहरुबाट पनि बसहरु भाडामा गएको उनले बताए ।
नौमति र व्याण्डबाजाको प्रतिष्पर्धा

बुटवल ,माघ २४ । विवाहस“गै नेपाली संस्कृति झल्कने नौमति बाजा र आधुनिक ड्रमसेट बीच प्रतिष्पर्धा बढ्दै गएको छ ।आइतबार फूलवारीमा भएका ३७ विवाह मध्ये झण्डै आधा विवाहमा बाजी समावेश गराइएको थियो । समावेश बाजामा नौमति बाजा केही बढी भएपनि ड्रमसेटले पनि राम्रै स्थान जमाएको थियो ।आधुननिकता भन्दै पश्चिमी सभ्यताको ड्रमसेट विवाहमा बजाउन थालिएपछि नौमति , पञ्चे बाजा समुहहरु निराश बन्दै गएका छ । बुटवल तथा आसपासका गाविसमा झण्डै २० वटा बाजा समूहहरु रहेका छन् । प्रति विवाह ८ देखि १० हजार सम्म शुल्क लिने नौमति बाजा समूहले यसको लोकप्रियता पछिल्लो समयमा घट्दै गएको बताउ“छन् । नौमति बाजा समुह रानीबगियाका लालबहादुर पुनले ड्रमसेटका कारण नौमति ओझेलमा परेको गुनासो गर्नुभयो । उहा“ले आफ्नो सस्कृति जोगाउने नौमति तथा पञ्चे बाजाहरुलार्य जोगाउन ड्रमसेटको अन्त्य हुनुपर्ने बताउनुभयो ।शहरी क्ष्ँेत्रमा प्रायजसो नेवार समुदायले व्याण्ड बाजा बजाउने गर्दछन् । नौमति र व्याण्डबाजा विवाह शुल्क करिब समान रहेको छ ।बुटवलको दीपनगरमा ३ , रानीवगियामा ६, उजोलापुरमा देवापार, जानापूर, भलुही लगायतका स्थानमा गरी झण्डै २० वटा नौमति बाजासमुह छन् भने केही व्याण्ड बाजा समुहहरु रहेका छन् ।

प्रेस चौतारी नेपालको शान्ति पदयात्रा

प्रेस चौतारीको छैठौं राष्ट्रिय अधिबेशन शुरु

सहमतिका आधारमा लडाकुको समायोजनः प्रधानमन्त्री
बुटवल ,माघ २२ । प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले माओवादी लडाकुको समायोजन र पूनः स्थापना राजनीतिक सहमतिका आधारमा हुने स्पष्ट पार्नुभएको छ ।उहा“ले संविधान जारी हुनुपूर्व नै सेना समायोजन हुने बताउनुभयो । ‘माओवादी लडाकुको समायोजन र पुनः स्थापना सहमतिका आधारमा हुन्छ,’ प्रधानमन्त्री नेपालले भन्नुभयो, ‘ कति संख्यामा समायोजन र कति संख्यामा पुनः स्थापना गर्ने भन्ने कुराको टुड्डो दलीय सहमतिका आधारमा हुनेछ ।’ । प्रेस चौतारी नेपालको छैठौ राष्ट्रिय अधिवेशनको शुक्रबार बुटवलमा उद्घाटन गर्दै प्रधानमन्त्री नेपालले माओवादी लडाकुको व्यवस्थापनमा सरकार प्रतिवद्ध रहेकोसमेत स्पष्ट पार्नुभयो । माओवादी लडाकुलाई विशेष समितिअन्तर्गत ल्याउने प्रयास जारी रहेको उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्री नेपालले यसमा सघाउन एकीकृत नेकपा माओवादीलाई आग्रहसमेत गर्नुभयो । शान्ति प्रक्रियालाई तार्किक निष्कर्षमा पु¥याउनु अहिलेको प्रमुख आवश्यकता रहेको उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्री नेपालले सबै दल संकीर्ण राजनीतिबाट माथि उठे समयमै संविधान बन्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । ‘जेठ १४ गतेसम्म संविधान जारी हुन्छ,’ प्रधानमन्त्री नेपालले अगाडि थप्नुभयो, ‘ तर यसका लागि राजनीतिक प्रतिवद्धता र सामूहिक सहकार्य आवश्यक छ ।’ दलहरूबीचको एकता र सहकार्यमा पटक— पटक जोड दिनुभएका प्रधानमन्त्री नेपालले माओवादीलाई नागरिक पार्टीको रूपमा रूपान्तरण हुनसमेत आग्रह गर्नुभयो । ‘ लडाकु राखेर कुनै पार्टी पनि बलियो हु“दैन,’ उहा“ले भन्नुभयो, ‘बन्दुकको मोहबाट सबै टाढा रहनुपर्छ ।’ वर्तमान सरकार प्रक्रियागत ढंगबाट बनेको उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्री नेपालले प्रक्रियागत ढंगबाट नया“ सरकार बन्न सक्ने बताउनुभयो । ‘यो सरकार कसैलाई मन परेको छैन भने प्रक्रियागत ढंगले अघि बढ्न सकिन्छ,’ उहा“ले भन्नुभयो ।प्रक्रियागतबाहेक अन्य ढंगले सरकार बनाउन खोजिए त्यसल देशको राजनीति बिग्रने र जटिलता ल्याउने उहा“को भनाइ छ । कार्यक्रममा बोल्दै राष्ट्रिय जनमोर्चाका अध्यक्ष चित्रबहादुर केसीले सत्ताप्राप्तिको जालो रच्नका लागि प्रचण्डले उच्चस्तरीय संयन्त्रको खेल खेलेको आरोप लगाउनुभयो । नागरिक सर्वोच्चता र राष्ट्रिय स्वाधीनातको आन्दोलनबाट केही गर्न नसकेपछि प्रचण्डले सत्ता प्राप्त गर्ने अर्को पुल निर्माण गरेको प्रष्ट पार्नुभयो । ‘संयन्त्र प्रचण्डको सत्ता प्राप्तिको खेल हो, यसले केही गर्न सक्दैन’ , उहा“ले भन्नुभयो । माओवादीको अराजकताको विरूद्धमा सम्पूर्ण दलहरू लागेर व्यवहारमा परिवर्तन गराउन जरूरी रहेको उहा“ले बताउनुभयो । संघीयता जवर्जस्ती लादिएको बताउ“दै उहा“ले यसले मुलुकलाई खाल्डोमा पार्ने ठोकुवा गर्नुभयो । एकीकृत सामन्त व्यवस्थाका अन्त्य मात्रै अहिले आवश्यकता र संघियता आवश्यक नभएको बताउनुभयो । एमालेका महासचिव ईश्वर पोखरेलले जनताको जनइच्छा र अँन्दोलनको उपलब्धीलाई पूरा गर्न सहमतिको विकल्प नभएको बताउनुभयो । जनताका उपलब्धी खोसिएको बताउ“दै उहा“ले देशलाई बचाउने सहमति चाहिएको धारणा राख्नुभयो । उहा“ले याचना गर्ने सहमति एमालेलाई स्वीकार नहुनेसमेत स्पष्ट पार्नुभयो । पत्रकार महासंघका अध्यक्ष्ँ धमेन्द्र झाले संविधान नबनेसम्म जनतालाई बलिया हुन नसक्ने तर्क राख्दै दललाई समयमै संविधान निर्माण गर्नका लागि सचेत हुन आग्रह गर्नुभयो । पत्रकारहरूले डरमा कलम चलाउनुपर्ने बाध्यता अझै पनि हट्न नसकेको प्रति निराशा प्रकट गर्र्दै उहा“ले अब बन्ने संविधानमा प्रेस स्वतन्त्रातको ग्यारेण्टी हुनुपर्ने बताउनुभयो । पत्रकारहरू राजनीति घेराबन्दीबाट पछि हट्नुपर्ने र संगठनमा लागेपछि आफ्नो दललाई खबरदारी गर्न सक्नुपर्ने भनाइ राख्नुभयो ।एमालेका सचिव विष्णु पौडेलले पत्रकारहरूले पार्टी पत्रकारिता गर्नु व्यर्थ रहेको टिप्पणी गर्नुभयो । व्यावसायिक रूपमा आफ्नो भूमिका निभाउनु पहिलो दायित्व भएको भन्दै उहा“ले राष्ट्रको समृद्धि र विकासका लागि कलम चलाउनुपर्ने सुझाव दिनुभयो । एमालेका पोलिटव्यूरो सदस्य प्रदिप नेपालले संविधान समयमै निर्माण हुन सके जनताको भावना समेट्न सकिने बताउनुभयो । प्रेस चौतारीका संस्थापक विष्णु चालिसेले आफ्नो मर्यादालाई बिर्सेर क्ष्ँणिक चर्चाका लागि पत्रकारले समाचार संकलन गर्न नहुने बताउनुभयो । कार्यक्रममा छापा माध्यम राष्ट्रिय सञ्जालका देवप्रकाश त्रिपाठी , चौतारीका केन्द्रिय सदस्य शम्भु श्रेष्ठ, गगन विष्ट लगायतले बोल्नुभएको थियो । कार्यक्रमपूर्व बुटवलमा शान्ति प्रभात¥याली निकालिएको थियो । ¥यालीको सूचना तथा सञ्चारमन्त्री शंकर पोखरेलले उद्घाटन गर्नुभएको थियो । राजमार्गबाट सूरू भएको ¥याली कार्यक्रमस्थल कान्ति सभागृहमा पुगी समापन भएको थियो । दुई दिनसम्म चल्ने महाधिवेशनले आगामी तीन वर्षका लागि नया“ नेतृत्वको चयन गर्ने छ । अधिवेशनमा मुलुकभरका झण्डै पा“च सय प्रतिनिधि पर्यवेक्ष्ँक सहभागी छन् ।